Kultura religijna żydów w Rzeczypospolitej Obojga Narodów – jej źródła i transformacje / E-BOOK

W swojej najnowszej publikacji Jan Doktór analizuje z właściwą sobie ogromną erudycją fenomen życia religijnego i duchowego polskich żydów – począwszy od wieku XIII, czyli od momentu pojawienia się wyznawców judaizmu w Rzeczpospolitej, przez apogeum rozwoju ich kultury i religii na tych ziemiach, aż po czasy upadku Rzeczypospolitej, u schyłku wieku XVIII. Poczucie potęgi własnej wspólnoty dawało im pewność siebie w kontaktach z żydami sefardyjskimi i orientalnymi, było powodem dumy z własnych tradycji religijnych, które chcieli chronić w obliczu ekspansji halachizmu talmudycznego, opartego na bliskowschodnich tradycjach. Na taki opór nie odważyła się żadna inna żydowska tradycja regionalna i żadna też nie wybiła się na samodzielność poza polskim Aszkenazem. Podkreślam przymiotnik polskim, mamy tu bowiem do czynienia z religijnymi i kulturowymi tradycjami przejętymi wprawdzie z nadreńskiego Aszkenazu, ale już zaadaptowanymi do miejscowych zwyczajów, rozwiniętymi i zmodyfikowanymi. Miejscowi żydzi przestali się uważać za żydów w ogóle, stali się żydami Rzeczypospolitej (polskimi lub litewskimi) z własnymi obyczajami, a nawet odrębnymi regulacjami prawnymi. – na podstawie Zakończenia