Życie według wartości. Żydowski liberalizm, ortodoksja i syjonizm w Bielsku i Białej

„Życie według wartości. Żydowscy liberałowie, ortodoksi i syjoniści w Bielsku i Białej”, to opis przemian, jakie zachodziły w gminach żydowskich w Bielsku i Białej Krakowskiej. Nie jest to jednak typowa książka historyczna, gdyż oprócz faktów i dat autor w bardo przystępny sposób wprowadza świat mistyki, teologii i ideologii jaką kierowali się mieszkający tutaj wyznawcy religii mojżeszowej. Przyzwyczailiśmy się do tego, by to środowisko traktować jako monolit, a tymczasem, co szczególnie mocno widać w książce Jacka Proszyka, było ono prawdziwą mozaiką różnorodności. W obu miastach nad rzeką Białą kształtowało się ono pod wpływem trzech podstawowych nurtów: haskali, czyli oświecenia żydowskiego, ortodoksji i syjonizmu. Do tego wszystkiego trzeba dodać również zmiany społeczno polityczne, do których dochodziło w c.k. Austro-Węgrach czy też w Polsce do 1939 roku.- Bowiem siła i forma zaangażowania religijnego warunkowała określone działanie na wielu różnych polach aktywności. Dla ortodoksów ważne było spełnianie przykazań Tory. Dla liberałów wartości humanistyczne miały największe znaczenie. Z kolei syjoniści budzili ducha narodowego wśród społeczności, którą chcieli zaangażować do odbudowy swej nowej państwowej siedziby w Palestynie. Jednak w latach 30-tych niespełnione nadzieje, niezaakceptowane zmiany polityczne i bliskość katastrofy wojny miały wielki wpływ na to, jakimi drogami podążały te społeczności.