Sny obozowe w pamięci ocalałych z Auschwitz

Sen w obozie Auschwitz był wypadkową dramatycznego rytmu dnia i nocy. „Noce nie były czasem normalnego odpoczynku. Sen w brudnych, przepoconych za dnia pasiakach był jedynie karykaturą nocnego odpoczynku. W takich warunkach sny były najczęściej albo ucieczką w świat przedwojenny, albo odreagowywaniem dziennych skrajnych napięć i terroru” – napisał we wstępie Piotr Cywiński. Jesienią 1973 r. Stanisław Kłodziński, doktor medycyny, rozesłał do 561 byłych więźniów Auschwitz ankietę o snach. W ankiecie tej zadawał pytania dotyczące snów sprzed aresztowania, snów z czasów obozowych, a także tych z okresu już powojennego. Pytał także o przywiązywanie wagi do treści snów, o ich rolę w samopoczuciu więźniów – czy to przez podtrzymywanie nadziei, czy wręcz przeciwnie. W ciągu kilku miesięcy na ów apel odpowiedziało 147 osób, co czyni pozyskiwany materiał zupełnie unikatowym na skalę światową. Jego analiza trwała niespełna rok. „Na tej ankiecie oparta została niniejsza książka. Trudno byłoby rozszerzyć bazę źródłową, sięgając do niektórych wspomnień ocalałych, gdyż na ogół nie opisywali oni treści swoich snów, zaznaczając co najwyżej, że w obozie sen był czujny, a po wojnie męczyły ich koszmary. Ponadto, czerpiąc fragmenty jedynie z odpowiedzi nadesłanych na tę samą ankietę, czyli opisanych w tym samym czasie, trzydzieści lat po wojnie, uzyskuje się spójność porównawczą materiału" – czytamy we wstępie.