Szkicownik z Auschwitz. The Sketchbook from Auschwitz

"Szkicownik z Auschwitz" to publikowany po raz pierwszy w całości zbiór szkiców nieznanego autora wykonanych prawdopodobnie w 1943 roku na terenie Birkenau. Z kilku powodów można go nazwać dziełem wyjątkowym. Po pierwsze: powstał w obozie, w którym działalność artystyczna przedstawiająca zbrodnie była surowo zabroniona. Za rysowanie scen z życia więźnia lub ludzi prowadzonych na Zagładę groziły najsurowsze kary. Po drugie: jest to jedyny w zbiorach Muzeum zespół rysunków przedstawiających zagładę deportowanych do Auschwitz Żydów oraz eksterminację chorych i wycieńczonych więźniów obozu. Po trzecie: tylko w Szkicowniku można zobaczyć wizerunki tzw. starej rampy żydowskiej (Alte Judenrampe), na którą od wiosny 1942 do maja 1944 roku przybywały transporty przeznaczone na zagładę. Szkicownik został odnaleziony w 1947 roku przez byłego więźnia Auschwitz — Józefa Odi, który pełnił w tym czasie funkcję wartownika na terenie Miejsca Pamięci. Dwadzieścia dwie kartki tkwiły w butelce ukrytej w fundamentach baraku odcinka BIIf obozu Birkenau, niedaleko miejsca, gdzie znajdowały się komory gazowe i krematoria IV i V. Wykonano je głównie ołówkiem i częściowo podkolorowano kredką oraz tuszem. Publikacja została opatrzona wstępem wyjaśniającym okoliczności powstania Szkicownika. Każda z dwudziestu dwóch kart prezentowana jest oddzielnie. Każdej z nich towarzyszy opis sytuacji przedstawionej na rysunku oraz relacje byłych więźniów obozu. Jest to wstrząsający obraz życia codziennego więźniów oraz ludzi wysyłanych na zagładę.